By Dr Yaasiin Siciid Axmad

 scw aad  baan u salamyaa dhamaan dadka wanaaga jecel dhamaantood meelkastoy ku noolyihiin.

waxaan maanta jeclaysay in aan uga waramo asxabtayda websitekan Allboon.com aan ku kulano. In ay jiraan dhul aad u qiimo badan oo ay qiimahaas dadka ku dhaqani ay keeneen.

Jziirada TUTTI  

 Aniga oo in muddaha ku nool dal east africa ah waliba ku jira urur goboleedka IGAD, wadankaas oo la yiraa SUDAN, waa wadan aad u balaadhan oo gadhaya bedkiisu malyun   km isku wareega ah, hadaba dalka intaa badkiisu leegayahay waxaa ku nool dad garaya 39 milyan oo qof.

waxay dadkaas noloshoodu ku tiirsantahay BEERAHA, Iyo khayraadka dabiiciga ee dalkaas. dadkasoo kala duwan jinsi ahaan waxaa loo qaybiyaa in ku dhaw 700 oo qoomiyadood, waxayna ku hadlaan 10 lahjo,waxase la isku af gartaa luqada carabiga,,dadkaa kala duwan waxay ka soo jedaan 10 dal oo xad la leh sudan,, sucuudiga oo xaga badda ah, Eretria,Ithopiya, Central africa, Dr congo,Uganda,kenya, Libiya, Masar,Chad waa dalalka xadka

 la lh Sudan,,

dadkaasi waa dad aad u nabad jecel ahana dad aan noolankarin dawlad la,aan inkastoy ka soo kala jeedaan meelo kala duwan carab iyo afrikaan intaba, lakiin waa isku dan waana isku dal.

wadankaas waxaa mara wabiyada Nilka buluuga ah oo kayimadaa Ugandha iyo Nilka cad,oo kayimada xaga ithopiya labadaa nile waxay is kugu yimadaan magalada Khartoum oo magacaba aad ka garato, meshaas ay labadaa wabi iskugu yimadaan  waxaa la yidhadaa jasiirada TUTTI.

waa meel aad u quux badan oo aan anigu degaan ahaan ii dhaw subaxiina aan marro malinta aan caajisana aan ku yara dul fikirro, ilaa aan ku doogsado eegideeda.waxa ay tahay u jeedadaydu,, dhulkastaba ilahay waxa uu dhigay umad uu illahay u gartay,oo uu dajiyay

Umadaasi dhulkeedaa ay degantahay way ku nooshahay waxayna ka kasbataa nonol malmeedkeeda, waxay ku dhiiranadaan inay horumariyaan,, dadka degan dalkani waa dad aad u jecel dhulkaas oo intiisa badani saxaare yahay iyo kulayl waxaa dheer boodh sida roobka soo da’ a oo dadka ay ka qadaan xasasiyad iyo neef ama cudurada neefsashada ku dhaca,, iyadoo dalku sidaa yahay dadkani waxay aad uga jecelyihiin dalkood dalkasta oo aduunkan jirra ninkastoo yurub ama maraykanka ku nool ama joogaa dalkiisa ayuu ku soo noqdaa dalkastana ma aqbalayaan inay ku nooladaan way ka soo sahqaystan waxayna dhistaan wadankooda ,,,,

dadkaa reer Sudaan waxay dhan ka matalaan reer Boon , waa dhanka jecaylka tuulooyinkay ka soo jeedaan, ninka manta casimada joogaa waxuu malinta ciida tagaa tuuladiisii oo magalada casimad ah tukaan aad wax ka iibsataa ma jirro malintaa ilaa 4cishee ciida,waxaan manta is leehay in reer Boon ay heleen dad sidooda u jecel dalkooda,

wax yaabaha aan kaga dayankarno dadkani ee aan mudada badan dhex joogay waxa weeyi,,siday u beeraan dhulkooda oo aan inaguna u bahanahy in aan beerno

 Magaladii ama dhulkii Boon  cimiladu si ay u wanagsanaato dhulkuna isku badalo oo uu caradu u hesho nafaqo. Geedaha ku haboon Beerista magalooyinkeena ayaa jirra oo aan rabbo in aan soo qaadno kuna beerno dhulkeena.  waxaan reer Boon ka codsanayaa In nin walbaba oo reer Boon ah uu iga qaato geedkaas oo aan keeni doono Boon, geedaha aan keenayo waxa ka mida Geedka loo yaqaan GEED soomali oo aad u qurux badan jasiiradaana aad ka arki kartaan,, GEEdkaas oo cilmi ahaan soomaliya ka soo jeeda iyo geedo ubax ah oo sharaab ahaan loo cabbo loona yaqaan (karkadee),, oo aan keenay mar hore Boon,

 waxaan inigu siin doonaa bilaash iniguna waxaad ii balan qaadi doontaan in aad si qurux baan u Beertaan si bilicda magaladu u qurxonaato, ta kale haddii anan inagu qurxisan wadankeena ayaa inoo qurxinaya? ma dalal dadkale qurxisteen ayaad u tahriibi kadibna sidii dameerkii is moodi daartaad hoosmarayso ama geedkaad ag fadhiso ama beerta aad dalxiisaysaba in aad adigu leedahay?,,, waa maya waa wax laga xumaado.

Boon waxaan jecelahay in dadkani aad isku dhawdihiin xaga wadaniyada aan ka soo qaado waxay inagaga fiican yihiin si aan horumarka ugaga dayano,, waxayna horumar ka gareen qurxinta dhulkooda Beerista dariiqyada waxaan jeclahay in aan wax barsho oo qudha u joogine aan ka soo guuriyo waxyaabo badan oo ina anfacaya sida jajuurka yaryar ee dhoobada ah oo si fudud lagu sameeyo .

Jaziiradana iyo wabiga Nileka dhoobadiisana laga sameeyo si fudud dhoobada nuuceeda  waan haysanaa oo waa mid aan ka helayno dhulkeena, si fududna waa loo sameeyaa,reer Boon ha u diyaar garoobeen.

 In nin walba uu ka qayb qaato qurxinta degaaka iyo Beerista guryahooga hortooda,, oo ha iska iloobeen fadhi ku dirirka badan.

 Waxaan ku soo gaba gabynayaa,, waa in aan dhisanaa magaladii aanan ku beeraa meelo quxoon oo indhaha dadka soo jiita laga bilaabo guryaha ilaa magaalada duleedkeeda,,

markastoo Boon la qurxiyo waa markastoo dalkeena aan qurxinayno,, waxyaabaha la inaga dayan karana aan samayno, isha allaahu,,  

BY  yassin saed osman